ژیوارنامه

آیین چهارشنبه سوری | رسومات زیبای ایرانیان

چهارشنبه سوری یکی از آیین‌ها و سنن ایران باستان است که در آخرین چهارشنبه سال جشن گرفته می‌شود. آفتاب سه‌شنبه که غروب کرد جشن چهارشنبه سوری با انجام یک سری آیین‌ها و برنامه‌ها آغاز می‌گردد. ایرانیان باستان با جشن گرفتن، آتش افروختن و پریدن از روی آتش به استقبال عید نوروز می‌روند.

آنها بر این عقیده بودند که این رسوم باعث فراری دادن ارواح پلید و دفع هرگونه شر و بلا می‌شوند و شادی، تندرستی و رزق را برای کل سال جدید به همراه می‌آورند. البته این جشن باستانی دستخوش تحریف‌ها و تغییراتی شد که با هدف برگزاری این جشن در تضاد هستند. در ادامه این مطلب با رسوم دقیق این آیین باستانی آشنا خواهیم شد که به احتمال زیاد کمتر در مورد آنها گفته شده است؛ پس تا پایان با ما همراه باشید.

آیین چهارشنبه سوری
  • بوته افروزی

چهارشنبه سوری را همه با همین آیین می‌شناسند. آیین دقیق بوته افروزی به این صورت است که بوته‌های خار و گزنه قبل از غروب آفتاب آخرین سه‌شنبه جمع‌آوری و به صورت هفت کپه با فاصله از هم در حیاط، پشت بام یا فضای خالی قرار داده می‌شوند.

وقتی آفتاب سه‌شنبه غروب کرد همه دوستان و آشنایان دور هم جمع می‌شوند و کپه‌ها را روشن می‌کنند و به ترتیب از روی هفت کپه آتش می‌پرند و اشعاری از قبیل زردی من از تو/ سرخی تو از من را بلند می‌خوانند. باستانیان بر این عقیده بودند که با پریدن از روی آتش زردی و نحسی آنها به آتش و سرخی آتش به آنها منتقل می‌شود. بعد از پایان آیین، خاکستر آتش را جمع و به آب روان می‌ریزند.

  • آیین کوزه شکنی

بعد از انجام آیین آتش افروزی و پریدن از روی آتش، مقداری نمک به نشانه چشم شوری، مقداری زغال به نشانه سیاه‌بختی و یک سکه به نشانه تنگدستی را درون یک کوزه سفالی قرار می‌دهند و هرکدام از اعضای خانه کوزه را دور سر خود می‌چرخاند. نفر آخر بعد از چرخاندن کوزه آن را از بالای پشت بام خانه به کوچه پرتاب می‌کند تا بشکند‌. آنها با این کار فقر، شوربختی و شورچشمی را به بیرون از خانه پرت می‌کنند.

آیین چهارشنبه سوری

  • آیین فال گوش نشینی

یکی از سنن چهارشنبه سوری، سنت جالبی به نام فال گوش نشینی است که دختران و زنانی که حاجتی در دل دارند انجام می‌دهند. آنها قبل از آتش افروزی نیت می‌کنند و از خانه خارج شده، در یک جایی که مردم از هرسو تردد می‌کنند، می‌ایستند و به حرف‌های رهگذران تفال می‌زنند. اگر رهگذران با عبور از کنار آنها حرف‌های خوب و امیدبخش بزنند این یعنی اینکه آنها در سال جدید به آرزوهایشان می‌رسند. در غیر این‌صورت باید قید حاجتشان را بزنند.

  • آیین قاشق زنی

در این آیین دختران و زنانی که حاجت دارند یک قاشق و یک کاسه مسی را برداشته و در برابر هفت خانه در حالیکه با قاشق به کاسه می‌زنند می‌ایستند. اهل خانه می‌دانند زنان قاشق‌زن حاجت دارند در کاسه آنها چیزی می‌گذارند (شیرینی، برنج، مقداری پول، یا هرچیزی). اگر زنان قاشق‌زن در پایان قاشق‌زنی چیزی در کاسه خود به دست نیاورند، به این معناست که قرار است در سال جدید به مراد دل و حاجتشان نرسند.

آیین چهارشنبه سوری

  • آیین آش پزی چهارشنبه سوری

اگر خانواده‌ای بیماری در خانه داشته باشد، برای بهبودی وی نذر کرده و آش «ابودردا» یا آش بیمار می‌پزند که مقداری از آن را به بیمار می‌دهند و بقیه را بین در و همسایه پخش می‌کنند.

  • آیین تقسیم کردن آجیل چهارشنبه سوری

این آیین که امروزه فقط جنبه تنقلات چهارشنبه سوری را دارد قبلاً طور دیگری بود. آن زمان افراد حاجت‌مند نذری می‌کردند و در چهارشنبه آخر سال آجیل هفت‌مغز را رو به قبله می‌خریدند، بین دوست و آشنا تقسیم و قصه مخصوص آجیل یا همان خارکن را نقل می‌کردند.

آیین چهارشنبه سوری

جمع‌بندی

متاسفانه امروزه به جای برآوردن این سنن زیبا که همه نماد آرامش، صلح، خیر و برکت هستند مردم به ترقه‌بازی و استفاده از مواد منفجره رو آورده‌اند که با مفهوم چهارشنبه سوری کاملا در تضاد است. توپ مروارید، قلیاسودن، آب‌پاشی، بخت گشایی دختران نیز سننی هستند که زمانی انجام آنها در چهارشنبه سوری مرسوم بود. امید می‌رود که مردم این زمان به جای انجام کارهای خطرناک مثل ترقه‌بازی و استفاده از مواد محترقه به این سنن زیبا رو بیاورند و چهارشنبه سوری را به خاطره‌ای زیبا، نه وحشتناک تبدیل کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.