ژیوارنامه

شب یلدا | فلسفه هندوانه و انار در شب یلدا

شب یلدا

جشن شب یلدا

این جشن که قدمت آن به حدود 8000 سال پیش بازمی‌گردد و طولانی‌ترین شب سال را می‌سازد، یکی از سنت‌های کهن ایرانیان است. یلدا در واقع یک جشن انقلاب زمستانی می‌باشد. اگر از نظر تقویمی بخواهیم بیان کنیم، در تقویم میلادی شب ۲۰/۲۱ دسامبر یلداست و در تقویم ایرانی شب آخرین روز آذر ماه این جشن برگزار می‌گردد‌.

مردم در زمان‌های قدیم می‌دانستند که از اولین روز زمستان به بعد، روزها طولانی‌تر و شب‌ها به تدریج کوتاه می‌شوند. علاوه بر این، آنها تاریکی را نمادی از شر می‌دانستند. پس در واقع اولین صبح بعد از یلدا را روز پیروزی خورشید و روشنایی بر تاریکی و قدرت‌های شیطانی می‌دانستند و در این شب، جشن می‌گرفتند.

سنت‌ها و آداب و رسوم شب یلدا

در شب یلدا معمولاً خانواده‌ها در منزل بزرگتر فامیل دور هم جمع می‌شوند و تا نیمه شب در کنار هم وقت می‌گذرانند و اشعار حافظ می‌خوانند.

همچنین خیلی از افراد به فال حافظ گرفتن در این شب اعتقاد دارند و آن را خوش یمن می‌دانند.

بزرگترها نیز با تعریف کردن خاطرات خود و داستان‌ها کوچکترها را سرگرم می‌کنند‌.

معمولاً مردم آجیل و میوه به ویژه انار و هندوانه در این شب تهیه می‌کنند. رنگ قرمز این میوه‌ها به عنوان نماد درخشش زندگی است.

اکثر خانواده‌ها همه خوردنی‌ها را بر روی یک کرسی قرار می‌دهند و به دور آن می‌نشینند.

آیین شب یلدا به طور کامل

در بعضی از مناطق ایران رسم است که به دلیل اسم شب چله، چهل نوع خوراکی باید سرو گردد.

در گذشته قبل از اینکه برق در همه خانه‌ها وصل باشد، یکی از سنت‌ها استفاده از شمع برای روشنایی بود که امروزه دیگر این سنت رواج ندارد.

یکی دیگر از رسوم این شب اهدای میوه‌های خشک و خشکبار که در تور پیچیده شده به دوستان و همسایه‌ها می‌باشد.

همچنین قبل از منع مصرف الکل، نوشیدن شراب نیز یکی از رسوم شب یلدا بود.

فلسفه هندوانه خوردن در شب یلدا

از رسوم قدیمی که هنوز در جنوب خراسان انجام می‌شود، پخت شیرینی کاف است. از رسوم دیگر شب چله که مخصوص نامزدهاست، مردان هفت نوع میوه با هدایای دیگر برای همسرشان می‌فرستند.

بسیاری از دختران نیز در جواب این لطف برای نامزدشان هدیه می‌فرستند.

جالب است بدانید یکسری خرافات درباره مصرف هرکدام از این مواد خوراکی وجود دارد که به بعضی از آنها در این‌جا اشاره می‌کنیم:

مثلاً افرادی که در شب چله هندوانه مصرف کنند، از بدنشان در برابر گرمای شدید تابستان و بیماری‌های تولید شده توسط بوی بد به خوبی محافظت می‌شود.

در شهر خراسان بر این باورند که مصرف هویج، گلابی، زیتون سبز و انار باعث محافظت از گزش مضر حشرات به خصوص عقرب می‌گردد. مصرف سیر باعث دوری از دردهای مفصلی می‌شود.

در سال ۲۰۰۸ به طور رسمی شب یلدا در فهرست گنجینه‌های ملی ایران ثبت گردید.

تاریخچه شکل گیری شب یلدا

در سنت زرتشت، طولانی‌ترین و تاریک ترین شب سال را یک روز ناخوشایند می‌دانستند و روش‌هایی که امروزه هم در این شب انجام می‌شود، در اصل برای دور شدن از این ناخوشایندی و بلایا بود. در آن موقع تصور می‌شد که نیروهای شیطانی در این شب طولانی به اوج می‌رسند. به همین دلیل به مردم سفارش می‌کردند که بیشتر شب را بیدار نمانند، تا ناخوشی به سراغ آنها نیاید.

مردم نیز دور هم جمع می‌شدند و آخرین میوه‌های تابستان خود را با هم می‌خوردند و اینگونه خود را سرگرم می‌کردند تا از بدبختی دور شوند.

اگرچه امروزه اهمیت مذهبی شب یلدا از بین رفته اما در فرهنگ ایرانی سنت شب زنده داری جشن و دورهمی آن و بسیاری از رسوم دیگر شب یلدا هنوز هم پابرجاست.

یک فکر در مورد “شب یلدا | فلسفه هندوانه و انار در شب یلدا

  1. محمد رضا پرفکری گفت:

    بسیار جالب و مفید بود
    ممنون از مطالب خوب شما

    1. شیما رشیدی گفت:

      تشکر از همراهی شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.